نگاه علمی به همجنس گرایی و همجنس خواهی
گرایش به همجنس از کجا نشأت می گیرد؟
دکتر روح اله بای ریاست گروه سلامت جنسی انجمن مطالعات خانواده ای ایران و عضو هیات علمی مرکز جهانی مطالعات خانواده جزو انگشت شمار فارغ التحصیلان دانشگاهی رشته سکس تراپی در ایران و اولین و تنها فوق دکترا فلوشیپ تخصصی سکس تراپی و سلامت جنسی در ایران هستند که بیش از دو دهه تجربه فعالیت درمانی و آموزشی و پژوهشی گسترده در زمینه مشکلات و اختلالات جنسی در ایران و خارج از کشور داشته اند و از چهره های علمی شناخته شده در زمینه سلامت جنسی و خانواده در ایران و خارج از کشور هستند.
مطالب مربوط به همجنس خواهی که در زیر آمده است برگرفته از دوره های آموزشی تخصصی ایشان برای دانشجویان و متخصصین است.
ایشان معتقدند پژوهشهای علمی نشان میدهند عوامل زیستی و محیطی در شکلگیری گرایش به همجنس نقش دارند، اما هیچ علت واحدی بهطور قطعی شناسایی نشده است. مهمترین یافتهها:
۱. عوامل زیستی
– ژنتیک: تأثیر متوسط ژنتیک تأیید شده، اما هیچ ژن مشخصی برای همجنسگرایی کشف نشده.
– هورمونهای جنینی: تفاوت در سطح هورمونها طی بارداری ممکن است بر تمایز جنسی مغز اثر بگذارد.
– ترتیب تولد: داشتن برادران بزرگتر (بهویژه در مردان) احتمال همجنسگرایی را افزایش میدهد، احتمالاً به دلیل واکنش سیستم ایمنی مادر.
۲. عوامل محیطی
– محیط غیرمشترک: تجربیات فردی (نه لزوماً تربیت خانوادگی) ممکن است مؤثر باشند.
– روابط خانوادگی: برخی مطالعات به ارتباط بین غیبت پدر یا سردی روابط والدین با همجنسگرایی اشاره کردهاند، اما این یافتهها قطعی نیستند.
– سوءاستفاده جنسی: تجربیات آسیبزا ممکن است در مواردی بر گرایش جنسی تأثیر بگذارد، اما علت اصلی محسوب نمیشود.
۳. نظریههای دیگر
– انتخاب فردی: برخی محققان نقش تصمیمات شخصی را مطرح میکنند، اما این دیدگاه در اقلیت است.
– رسانه و فرهنگ: افزایش پذیرش اجتماعی ممکن است بر ابراز گرایش اثر بگذارد، اما علت زیستشناختی ایجاد نمیکند.
نکته کلیدی: تحقیقات کنونی تعامل پیچیدهای از عوامل زیستی-محیطی را نشان میدهند.
تفاوت نقش ژنتیک در همجنسگرایی مردان و زنان:
بر اساس پژوهشهای اخیر، تفاوتهای ژنتیکی بین همجنسگرایی در مردان و زنان وجود دارد، اما این تفاوتها غیرقطعی و پیچیده هستند:
– واریاسیونهای متفاوت: برخی واریاسیونهای ژنتیکی مرتبط با رفتار همجنسگرایانه در مردان و زنان متفاوت گزارش شدهاند. مثلاً در مردان، نواحی خاصی در کروموزومهای ۸، ۱۳ و ۱۴ شناسایی شده، در حالی که در زنان برخی واریاسیونها در کروموزوم ۱۱ مشاهده شده است.
– سهم ژنتیک: تأثیر ژنتیک در مردان و زنان متفاوت است، هرچند سهم کلی آن در هر دو گروه جزئی (۸-۲۵٪) و غیرقطعی گزارش شده است.
– هورمونهای جنینی: در مردان، ترتیب تولد برادران (تأثیر سیستم ایمنی مادر) به عنوان یک عامل غیرژنتیکی مهم مطرح است، اما این الگو در زنان دیده نمیشود.
– پیچیدگی تعاملات: در زنان، عوامل محیطی و هورمونی ممکن است سهم بیشتری نسبت به مردان داشته باشند، اما این ادعا نیازمند پژوهشهای بیشتر است.
جمعبندی: تفاوتهای ژنتیکی بین همجنسگرایی مردان و زنان وجود دارد، اما این تفاوتها غیرقطعی و تحت تأثیر تعامل پیچیدهای از عوامل زیستی-محیطی هستند. هیچ الگوی ژنتیکی واحدی برای پیشبینی گرایش جنسی در هیچ یک از دو گروه شناسایی نشده است.
رابطه ژنتیک با گرایش جنسی:
پژوهشهای گسترده روی نزدیک به ۵۰۰ هزار نفر نشان میدهد ژنتیک به تنهایی قادر به پیشبینی گرایش جنسی نیست و سهم آن در بهترین حالت جزئی و غیرقطعی است:
– هیچ ژن واحدی برای همجنسگرایی شناسایی نشده و ترکیبی از صدها واریاسیون ژنتیکی با تأثیرات ناچیز (کمتر از ۱٪ در مجموع) نقش دارند.
– پیشبینی فردی ناممکن: حتی با وجود پنج واریاسیون مرتبط (در کروموزومهای ۴، ۷، ۱۱، ۱۲ و ۱۵)، امکان تشخیص گرایش جنسی از طریق آزمایش ژنتیک غیرممکن است.
– سهم محدود ژنتیک: عوامل ژنتیکی تنها ۸-۲۵٪ از رفتارهای همجنسگرایانه را در سطح جمعیتی توضیح میدهند و نقش غالب متعلق به تعامل پیچیده محیط و زیستشناسی است.
– پیچیدگی پلیژنیک: گرایش جنسی مانند قد یا شخصیت، صدها ژن با تأثیرات خُرد را درگیر میکند که تحت تأثیر عوامل محیطی (تجربیات فردی، فرهنگ، هورمونها) قرار دارند.
جمعبندی: ژنتیک تنها بخشی از معماری پیچیده گرایش جنسی است و هیچ الگوی ژنتیکی معناداری برای پیشبینی فردی وجود ندارد.
نقش هورمونها در شکلگیری گرایش جنسی انسان:
هورمونها بهویژه در دوران جنینی نقش کلیدی در تمایز جنسی مغز و گرایش جنسی آینده ایفا میکنند:
۱. تأثیرات سازماندهنده پیش از تولد:
– آندروژنها(مانند تستوسترون) در جنین مذکر، تمایز جنسی مغز را هدایت میکنند. کمبود این هورمون در مردان یا قرارگیری جنین مونث در معرض سطوح بالای آندروژن، ممکن است با گرایش همجنسگرایانه مرتبط باشد.
– نقاط حساس مغزی مانند INAH-3 (هستههای هیپوتالاموس) تحت تأثیر هورمونهای جنینی شکل میگیرند و با گرایش جنسی بزرگسالی ارتباط دارند.
۲. شواهد غیرمستقیم:
– نسبت انگشتان (نشانگر قرارگیری در معرض آندروژن جنینی) در همجنسگرایان اغلب به الگوی جنس مخالف نزدیکتر است.
– خصوصیات فیزیکی مانند گسیلها یا اصوات انعکاس یافته کم شدت گوش و زمختی صورت، الگوهای مرتبط با هورمونهای جنینی را در همجنسگرایان نشان میدهند.
۳. تفاوت جنسیتی:
– در زنان، ارتباط قویتری بین قرارگیری در معرض آندروژن جنینی و گرایش همجنسگرایانه گزارش شده است.
– در مردان، کمبود آندروژن جنینی ممکن است با همجنسگرایی مرتبط باشد، اما این رابطه پیچیدهتر است.
۴. اثرات پس از تولد:
– هورمونهای جنسی پس از تولد (مانند تستوسترون در بلوغ) بر رفتار جنسی تأثیر میگذارند، اما گرایش ذاتی را تغییر نمیدهند.
– استروژن و پروژسترون در زنان، بیشتر نقش فعالکننده رفتارهای جنسی دارند تا شکلدهنده گرایش.
نکته کلیدی: هورمونها در تعامل با ژنتیک و محیط، الگوهای عصبی پایه را در دوران جنینی شکل میدهند، اما تعیینکننده انحصاری گرایش جنسی نیستند.
دکتر روح اله بای فلوشیپ درمان مشکلات جنسی درباره نقش هورمونهای جنینی بر گرایش جنسی بزرگسالی می گویند:
شواهد علمی نشان میدهد هورمونهای جنینی نقش سازماندهنده در شکلگیری گرایش جنسی بزرگسالان دارند، اما این تأثیر غیرمستقیم و تعاملی است:
۱. سازماندهی مغز:
– آندروژنها (مانند تستوسترون) در دوران جنینی بر تمایز نواحی مغزی مانند INAH-3 (هسته هیپوتالاموس) تأثیر میگذارند که با گرایش جنسی مرتبط است.
– دوره بحرانی: قرارگیری در معرض هورمونها در مراحل خاص رشد جنینی، تغییرات غیرقابل بازگشت در مدارهای عصبی تنظیمکننده رفتار جنسی ایجاد میکند.
۲. شواهد غیرمستقیم:
– نسبت انگشتان: همجنسگرایان اغلب الگوی نزدیکتر به جنس مخالف در نسبت انگشتان (نشانگر قرارگیری در معرض آندروژن) دارند.
– ویژگیهای فیزیکی: تفاوت در گسیلها یا اصوات انعکاس یافته کم شدت گوش، زمختی صورت و بلندی قد، همگی با سطوح هورمونهای جنینی مرتبطاند.
۳. تفاوت جنسیتی:
– زنان: ارتباط قویتری بین قرارگیری در معرض آندروژن جنینی و گرایش همجنسگرایانه گزارش شده است.
– مردان: کمبود آندروژن جنینی ممکن است با همجنسگرایی مرتبط باشد، اما این رابطه پیچیدهتر است.
۴. مطالعات بالینی:
– اختلالات غدد درونریز جنینی (مانند هایپرپلازی مادرزادی آدرنال) با افزایش شیوع همجنسگرایی مرتبط است.
– پژوهشهای حیوانی: تغییرات هورمونی در دوران جنینی باعث رفتارهای همجنسگرایانه در موشها و گوسفندان شده است.
دکتر روح اله بای که اولین فارغ التحصیل سکس تراپی و تنها فوق دکترای سلامت جنسی معتقدند هورمونهای جنینی به تنهایی تعیینکننده نیستند، بلکه در کنار عوامل ژنتیکی و محیطی، الگوهای عصبی پایه را شکل میدهند. حتی در شرایطی که هورمونها نقش واضحی دارند (مانند اختلالات هورمونی مادرزادی)، بخش قابل توجهی از واریانس گرایش جنسی هنوز توضیح داده نشده است.
چه شواهد وجود دارد که نشان میدهد هورمونهای جنینی بر گرایش جنسی تأثیر میگذارند؟
بر اساس پژوهشهای علمی، شواهد مستقیم و غیرمستقیم متعددی از تأثیر هورمونهای جنینی بر گرایش جنسی وجود دارد:
۱. شواهد مستقیم
– تمایز مغزی: هورمونها مانند تستوسترون در دوران جنینی بر نواحی مغزی مانند INAH-3 (هسته هیپوتالاموس) تأثیر میگذارند که با گرایش جنسی مرتبط است.
– اختلالات هورمونی: در زنان مبتلا به هایپرپلازی مادرزادی آدرنال (CAH) که در معرض آندروژن جنینی بالایی قرار میگیرند، شیوع همجنسگرایی بیشتر گزارش شده است.
– مطالعات حیوانی: تغییرات هورمونی در دوران جنینی باعث رفتارهای همجنسگرایانه در موشها و گوسفندان شده است.
۲. شواهد غیرمستقیم
– نسبت انگشتان: همجنسگرایان اغلب الگوی نزدیکتر به جنس مخالف در نسبت انگشتان (نشانگر قرارگیری در معرض آندروژن) دارند.
– گسیل یا اصوات کم شدت انعکاس یافته گوش: تفاوت در پاسخ گوش به فرکانسهای صوتی، الگوهای مرتبط با هورمونهای جنینی را نشان میدهد.
– ویژگیهای فیزیکی: همجنسگرایان در ویژگیهایی مانند زمختی صورت، بلندی قد و دست برتری، الگوهای متفاوتی نشان میدهند که با هورمونهای جنینی مرتبط است.
۳. تفاوت جنسیتی
– زنان: ارتباط قویتری بین قرارگیری در معرض آندروژن جنینی و گرایش همجنسگرایانه گزارش شده است.
– مردان: کمبود آندروژن جنینی و عوامل غیرهورمونی (مانند واکنش ایمنی مادر در بارداریهای مکرر پسر) نقش پررنگتری دارند.
۴. مطالعات بالینی
– در زنان: افزایش تولید آندروژن جنینی CAH شیوع همجنسگرایی را در این گروه ۲ تا ۵ برابر افزایش می دهد.
–مردان تغییرجنسیتدادهشده: حتی با تربیت به عنوان جنس مخالف، گرایش ذاتی به زنان حفظ میشود که نشاندهنده سازماندهی پیشتولدی مغز است.
۵. محدودیتها
– تعامل پیچیده: هورمونها به تنهایی تعیینکننده نیستند و با عوامل ژنتیکی و محیطی تعامل دارند.
– سهم ناشناخته: بخش قابل توجهی از واریانس گرایش جنسی هنوز توضیح داده نشده است.
جمعبندی: هورمونهای جنینی بهویژه آندروژنها، ساختار مغز و ویژگیهای فیزیکی مرتبط با گرایش جنسی را شکل میدهند، اما علت انحصاری محسوب نمیشوند.
برگرفته از دوره تخصصی سکس تراپی پیشرفته و تربیت درمانگر جنسی دکتر روح اله بای:اولین و تنها فوق دکترای و فلوشیپ تشخیص و درمان اختلالات جنسی در ایران و آسیا-بخش درمانهای خانواده دانشگاه علوم پزشکی USM،عضو هیات علمی مرکز جهانی مطالعات خانواده و ریاست گروه سلامت جنسی انجمن مطالعات خانواده ایران
لطفا جهت تعیین وقت ویزیت و هماهنگی سخنرانی ها یا شماره های بالای صفحه تماس حاصل فرمایید
یا روی لینک واتس اپ زیر کلیک کرده و پیام بدهید
مطالب زیر را حتما بخوانید:
قوانین ارسال دیدگاه در سایت